W czwartek 12 listopada 2026 o 16:20 UTC Microsoft zgłosił poważne problemy z dostępem do skrzynek w Exchange Online. W niecałe dwie godziny problem objął kolejne regiony, a z Exchange Online pociągnął te funkcje Teams, SharePointa, Copilota i Defendera, które sięgają po pocztę i kalendarz. W najgorszym momencie nie odpowiadało ponad 80% serwerów bramowych, przez które idą połączenia do Microsoft 365. Pełną sprawność Microsoft potwierdził dobę później, a okno dostarczania poczty wydłużył, żeby zaległe wiadomości nie wróciły do nadawców jako niedoręczone.
Spis treści
To nie był cyberatak. Microsoft opisał przyczynę we wstępnym raporcie powypadkowym z 15.11, który administratorzy znajdą w swoim panelu pod numerem EX1550543. Zawinił błąd w poprawce instalowanej od lipca na serwerach bramowych, który przez trzy miesiące nie dawał żadnych objawów. Ujawnił się dopiero, kiedy ruch z Teams trafił na tę samą bramę co Exchange Online, przy części mocy niedostępnej z zupełnie innego powodu. Potem było już tylko gorzej: automatyczne przełączanie przerzuciło połączenia na zdrowe serwery i wywołało na nich ten sam błąd, a mechanizmy, które miały zamknąć awarię w jednym regionie, nie zadziałały.
Najtrudniejsze dla użytkowników (i będące scenariuszem masy rolek, na które trafiamy na social mediach) jest to, że firmowe działy IT nie mają czego naprawić. Nie podniosą cudzej usługi, nie przełączą na zapasowe serwery, nie mają nawet co powiedzieć zarządowi poza tym, że trzeba czekać.
Nie napiszemy teraz, że własny serwer by Cię przed tym uchronił, bo to nieprawda. Własna infrastruktura też się psuje, tylko wtedy telefon dzwoni do Ciebie i realnie możesz coś z tym zrobić. W tym konkretnym przypadku należy zadać inne pytanie: ile procesów w Twojej firmie zatrzymuje się jednocześnie, kiedy jeden dostawca się wywalił. Poczta, czat, pliki, logowanie do aplikacji i część narzędzi bezpieczeństwa w jednym miejscu to wygoda, za którą płaci się właśnie w takie czwartki.
Rachunek jest prosty. Firma, która dokumentację trzyma w Nextcloudzie, zgłoszenia prowadzi w OTOBO, a spotkania serwisowe przez Jitsi, straciłaby w czwartek pocztę, a nie cały dzień pracy. Pod jednym warunkiem: że te usługi nie wiszą na tym samym dostawcy tożsamości, bo wspólne logowanie przenosi awarię dalej, niż sięga sama usługa, która padła.
Dziesięć propozycji w skrócie
Open source sam z siebie nie chroni przed niczym. Chroni rozdzielenie usług, a open source sprawia, że stać Cię na nie bez mnożenia licencji. Dziesięć propozycji, które u klientów realnie przejmują część tej roli:
- XCP-ng i Xen Orchestra zamiast VMware vSphere: wirtualizacja z backupem maszyn w tym samym narzędziu, bez nowego cennika Broadcoma.
- Nextcloud zamiast Google Drive i OneDrive: pliki, synchronizacja i praca na dokumentach na Twoim serwerze.
- OTOBO zamiast Jira Service Management i ServiceNow: zgłoszenia, kolejki, SLA i eskalacje, także poza IT.
- Wazuh zamiast komercyjnego SIEM: logi z całego środowiska, wykrywanie podatności i aktywna reakcja na zagrożenie.
- Keycloak zamiast Okta i części Entra ID: jedno logowanie do aplikacji i jedno miejsce odebrania dostępu.
- Vaultwarden zamiast 1Password: firmowy menedżer haseł na własnym serwerze, z aplikacjami Bitwarden.
- BigBlueButton i Jitsi Meet zamiast Zooma: szkolenia i wideokonferencje na Twojej infrastrukturze.
- Garage zamiast AWS S3: pamięć obiektowa dla aplikacji, z replikacją między lokalizacjami.
- UrBackup zamiast Veeam: automatyczny backup stacji roboczych, laptopów i serwerów plików.
- Forgejo i GitLab CE zamiast GitHuba: repozytoria u Ciebie, jeżeli w firmie w ogóle powstaje kod albo automatyzacja.
Poczty ani czatu firmowego na tej liście nie ma, o czym piszemy niżej. Żadna z tych pozycji nie jest też kopią komercyjnego odpowiednika. Część zastępuje tylko wybrane funkcje, część wymaga mocniejszej infrastruktury i konkretnych kompetencji. Licencja nic nie kosztuje, utrzymanie już trochę tak: serwery, aktualizacje, monitoring, kopie zapasowe i czyjś czas.
Nie twierdzimy, że każda firma powinna przejść na open source. Uważamy, że każda powinna wiedzieć, co ma do wyboru i co się u niej zatrzyma, kiedy zatrzyma się dostawca.
Jedna uwaga o tej liście, co odróżnia ją od zestawień, które znajdziesz w sieci. To nie są narzędzia wybrane z rankingu. Z rankingami mamy zresztą problem, bo trudno wystawić jedną ocenę rozwiązaniu, które w jednej firmie działa świetnie, a w drugiej kompletnie się nie sprawdza. Większość z nich pracuje u nas na co dzień i obsługuje naszą własną infrastrukturę, od dokumentacji i haseł po zgłoszenia i wirtualizację. Resztę znamy z wdrożeń u klientów. Każdą pozycję z tej listy znamy więc od strony utrzymania, a nie od strony prezentacji producenta.
Niżej opisujemy każdą skrótowo: co daje, komu się przyda i czego nie zastąpi. Każdą rozwijamy osobno, w kolejnych wpisach, do których będziemy linkować z tej strony.
XCP-ng i Xen Orchestra zamiast VMware vSphere
Po przejęciu VMware przez Broadcom zmienił się model licencjonowania i wiele firm dostało rachunek kilkukrotnie wyższy za to samo środowisko. To najbardziej policzalny powód do zmiany na tej liście.
XCP-ng to hypervisor typu 1, wywodzący się z XenServera, rozwijany przez Vates, zarządzany przez Xen Orchestra z poziomu przeglądarki. Backupem maszyn zajmuje się to samo narzędzie, bez agenta w maszynie i bez osobnego produktu, z replikacją do drugiej lokalizacji. Dwa zastrzeżenia, żeby nie było rozczarowania: XO zbudowane ze źródeł i wspierana komercyjnie XOA to nie to samo, a replikacja nie jest automatycznym failoverem, bo maszynę w drugiej lokalizacji ktoś musi uruchomić. Migrację rozpisaliśmy krok po kroku we wpisie o przejściu z VMware, a całość prowadzimy w ramach wirtualizacji XCP-ng.
Czego nie zastąpi. Sieci definiowanej programowo w stylu NSX i storage’u programowego pokroju vSAN. Jeżeli Twoje środowisko stoi na tych komponentach, migracja jest projektem, a nie przełączeniem.
Nextcloud zamiast Google Drive i OneDrive
Dokumentacja techniczna, rysunki, instrukcje i pliki krążące między działami trafiają dziś domyślnie do chmury. Nextcloud pozwala trzymać je na własnym serwerze, z synchronizacją na komputery i telefony, historią wersji, udostępnianiem na zewnątrz i integracją z Active Directory. Edycję dokumentów w przeglądarce dokłada się osobno i od czerwca 2026 obok Collabora Online jest do wyboru Euro-Office, rozwijane przez Nextcloud razem z IONOS. Rekomendujemy Euro-Office, bo lepiej radzi sobie z formatami Microsoftu, a w firmie, która wymienia pliki ze światem zewnętrznym, to jest dość istotne. Collabora zostaje mocniejsza przy ODF i starszych formatach. Edytor dokładaj od razu, a nie po roku, kiedy ludzie zdążą się nauczyć obchodzić jego brak.
W tej samej rodzinie są jeszcze dwie opcje i warto znać ich historię. ownCloud należy dziś do Kiteworks i jest rozwijany dalej, linia Classic 11 wystartowała latem 2026, a wsparcie dla Classic 10 kończy się w styczniu 2027. Zespół, który budował ownCloud Infinite Scale, odszedł na początku 2025 roku i założył OpenCloud.
Czego nie zastąpi. Poczty i całego Workspace. To storage z pracą grupową, nie zamiennik Microsoft 365.
OTOBO zamiast Jira Service Management i ServiceNow
Po zamknięciu społecznościowej wersji OTRS w 2020 roku z tego projektu wyrosło kilka gałęzi. My pracujemy na OTOBO i dlatego je polecamy, bo znamy je nie tylko z wdrożeń u klientów, ale też z własnej codziennej roboty. Zammada odrzuciliśmy, bo kolejkowanie zgłoszeń jest w nim uproszczone do granicy, za którą przy naszej skali przestaje wystarczać, a to nie jest drobiazg, kiedy sprawy rozkładają się na kilka osób i kilka poziomów obsługi.
OTOBO daje kolejki, przypisania, priorytety, SLA, eskalacje, powiadomienia i pełną historię sprawy, ze zgłoszeniami przyjmowanymi przez formularz i przez mail. W firmach produkcyjnych widzimy drugie zastosowanie, poza IT: ten sam system obsługuje zgłoszenia do utrzymania ruchu i do administracji.
Czego nie zastąpi. Automatyzacji i procesów w skali ServiceNow ani zarządzania projektami w Jirze. Moduły ITSM, od incydentów po bazę konfiguracji, są dostępne, tylko dokładasz je i konfigurujesz samodzielnie.
Wazuh zamiast komercyjnego SIEM
Tej pozycji nie trzymamy u siebie, wdrażamy ją u klientów, a jest przy tym najmocniejszym narzędziem w całym zestawieniu.
Wazuh zbiera logi z serwerów, stacji i urządzeń, pilnuje integralności plików, ocenia konfigurację pod kątem bezpieczeństwa i wykrywa znane podatności. Na tym się jednak nie kończy, bo to narzędzie pracy SOC, a nie sam podgląd zdarzeń. Po skonfigurowaniu reakcji potrafi zadziałać aktywnie: zablokować adres, zerwać połączenie, odciąć od sieci komputer, na którym dzieje się coś złego.
I tu jest haczyk. Ta sama funkcja, która izoluje zainfekowaną stację, przy źle napisanej regule odetnie księgowość w dniu przelewów. Do tego z naszych wdrożeń wynika, że większość alertów okazuje się fałszywymi alarmami. Każdy trzeba przeanalizować osobno, a gotowej listy wyjątków nikt Ci nie poda. Wazuh trzeba nastroić tak, żeby wyłapywał zdarzenia naprawdę groźne i nie wchodził w drogę normalnej pracy, a to wymaga człowieka znającego się na cyberbezpieczeństwie, na sieci i na monitoringu. Nie administratora, który dostał to zadanie obok dwudziestu innych. SIEM bez takiej osoby jest generatorem alertów, których nikt nie czyta, a po ataku ransomware zostaje wtedy sama świadomość, że dane były zbierane.
Czego nie zastąpi. Splunka jako platformy analitycznej i kompetencji po stronie człowieka. Samo uruchomienie zajmuje godzinę, bo jest gotowy instalator. Potem przez kilka tygodni uczysz ten system, co w Twojej firmie jest normalną pracą.
Keycloak zamiast Okta i części Entra ID
Keycloak centralizuje logowanie do aplikacji webowych: SSO, OpenID Connect, OAuth 2.0, SAML 2.0, uwierzytelnianie wieloskładnikowe, role i sesje. Potrafi korzystać z istniejącego Active Directory albo katalogu LDAP, więc nie zakładasz drugiej bazy użytkowników.
Największa korzyść pojawia się przy odejściu pracownika. Zamiast odbierać dostęp w ośmiu panelach, wyłączasz konto w jednym miejscu. Dlaczego to rzadko działa tak gładko, opisaliśmy we wpisie o kontach widmach i offboardingu.
Czego nie zastąpi. Zarządzania urządzeniami, polityk Windows i dostępu warunkowego z Entra ID. Keycloak odpowiada za aplikacje, nie za stacje robocze.
Vaultwarden zamiast 1Password
Vaultwarden to lekka, nieoficjalna implementacja serwera zgodnego z klientami Bitwarden. Pracownicy korzystają z normalnych aplikacji i wtyczek do przeglądarek, a dane leżą na Twoim serwerze. Są organizacje, kolekcje i role, więc hasło do firewalla trafia do zespołu sieciowego, a nie do wszystkich.
Jeden warunek: serwer z hasłami całej firmy to cel pierwszej kategorii. Osobna sieć, kontrolowany dostęp administracyjny, aktualizacje i kopia zapasowa, której odtworzenie ktoś sprawdził. Inaczej zamieniasz arkusz z hasłami na pojedynczy punkt awarii.
Czego nie zastąpi. Wsparcia producenta i raportowania zgodności z wersji biznesowych. To projekt społecznościowy, nie produkt Bitwarden.
BigBlueButton i Jitsi Meet zamiast Zooma
BigBlueButton powstał do szkoleń, więc ma tablicę, ankiety, pokoje grupowe i prowadzenie prezentacji. To na nim prowadzimy własne spotkania i szkolenia, i powiedzmy wprost: używamy go, bo w tej klasie nie ma nic lepszego, a nie dlatego, że jest wygodny. Jitsi Meet jest prostszy i nadaje się do zwykłych wideokonferencji: pokój, link, czat, udostępnianie ekranu, opcjonalnie nagrywanie.
Rozdział jest prosty i w tej kolejności go rekomendujemy. Do spotkań zespołu wystarczy Jitsi. Po BigBlueButton sięgaj wtedy, kiedy naprawdę potrzebujesz tablicy, ankiet i pokojów grupowych, bo płacisz za nie robotą przy wdrożeniu i utrzymaniu.
Zaplanuj przy tym osobny serwer i zapas mocy. Twórcy BigBlueButton podają jako produkcyjne minimum 8 rdzeni i 16 GB pamięci, a do tego dochodzi konfiguracja sieci. Za NAT-em da się go uruchomić, z przekierowaniem portów i poprawnie ustawionym WebRTC, ale z naszych doświadczeń wdrożenia wykładają się najczęściej właśnie tutaj. Dlatego sami stawiamy go na serwerze z publicznym adresem IP. Błąd na tym etapie kończy się tym, że uczestnicy nie wchodzą na spotkanie albo nie mają mikrofonu i kamery.
Czego nie zastąpi. Teams jako miejsca codziennej pracy zespołu, z kanałami, plikami i integracjami.
Garage zamiast AWS S3
Nie wszystkie dane otwiera człowiek. Aplikacje odkładają obrazy, archiwa, wyniki i pliki tymczasowe do pamięci obiektowej, najczęściej zgodnej z S3. Garage pozwala postawić taką pamięć u siebie, z replikacją między lokalizacjami, deduplikacją i kompresją, przy skromnych wymaganiach sprzętowych.
Dwa zastrzeżenia. Garage implementuje wybrane operacje S3, więc przed decyzją sprawdź, czego faktycznie używa Twoja aplikacja. Brakuje tu wersjonowania obiektów i blokady zapisu, czyli dwóch mechanizmów, na których opiera się odporność kopii na nadpisanie i skasowanie. I rzecz, którą powtarzamy przy każdym projekcie: replikacja nie jest kopią zapasową, o czym piszemy we wpisie o snapshotach i backupie.
Czego nie zastąpi. Pełnego API S3 i mechanizmów typu Object Lock. W dużych środowiskach częściej stawiamy Ceph.
UrBackup zamiast Veeam
Wirtualizacji w takiej skali nie potrzebuje każda firma. Backupu potrzebuje każda, dlatego ta pozycja dotyczy wszystkich.
UrBackup działa w modelu klient-serwer i robi kopie plików oraz obrazy dysków, pełne i przyrostowe, w trakcie normalnej pracy komputera. Harmonogram, ustawienia i stan wszystkich urządzeń siedzą w jednej konsoli, a użytkownik może sam odzyskać plik sprzed tygodnia, bez zgłoszenia do IT. Najwięcej daje tam, gdzie dziś nie ma nic: na stacjach roboczych, laptopach i serwerach plików. To właśnie te dane giną najczęściej, bo firmowy backup pilnuje zwykle systemów centralnych.
Narzędzie dobiera się pod to, co chronisz, i pod czas odtworzenia, który musisz wytrzymać. Dwie liczby, które o tym decydują, rozpisaliśmy we wpisie o RTO i RPO.
Czego nie zastąpi. Natywnej obsługi baz danych, serwerów poczty i systemów ERP ani zaawansowanych scenariuszy odtwarzania, jakie daje Veeam. Na Windowsie korzysta z VSS, więc kopia nie powstaje na ślepo, ale to nie to samo co agent rozumiejący konkretną aplikację.
Forgejo i GitLab CE zamiast GitHuba
Zacznijmy od tego, kogo ta pozycja nie dotyczy. Jeżeli w Twojej firmie nie powstaje kod ani automatyzacja, własny serwer Git jest kolejną usługą do utrzymania, która niewiele zmienia. Konfiguracje urządzeń sieciowych da się wersjonować prostszymi narzędziami, a trzy skrypty administracyjne nie są powodem do stawiania repozytorium.
Pozycja jest dla tych, u których coś powstaje: własne aplikacje, integracje, playbooki Ansible, obrazy kontenerów. Forgejo wystarcza w zupełności i postawisz je na małej maszynie wirtualnej, razem z automatyzacją, bo Forgejo Actions uruchamia zadania po zmianie w repozytorium. GitLab Community Edition daje znacznie więcej narzędzi wokół wytwarzania oprogramowania, ale chce kilku rdzeni i kilku gigabajtów pamięci na samo uruchomienie. W obu przypadkach maszyny wykonujące zadania potrzebują zasobów osobno.
Jeszcze jedno, jeżeli dokładasz do tego automatyczne wdrażanie zmian. Tą samą drogą, którą wdraża się konfigurację, wdraża się awarię, i to na wszystkich urządzeniach. Automatyzacja bez kontroli i bez drogi powrotu przyspiesza także błąd.
Czego nie zastąpi. Ekosystemu GitHuba, czyli gotowych akcji, integracji i widoczności projektów otwartych.
Czego na tej liście nie ma: poczty i czatu firmowego
Awaria zaczęła się od poczty, więc powiedzmy to wprost. Zamiennika dla Exchange i Outlooka tu nie znajdziesz, bo go nie mamy. Samo przenoszenie poczty nie jest problemem i serwery pocztowe stawiamy u klientów. Problemem jest reszta pakietu: wspólne kalendarze, rezerwacja sal, dostęp do cudzej skrzynki, delegacje i Outlook, który to wszystko spina. Nie znaleźliśmy dotąd otwartego zestawu, który zastąpiłby to wszystko naraz bez odczuwalnych kompromisów, a migracji poczty nie robi się na próbę.
Z czatem firmowym jest podobnie. Alternatywy dla Teams istnieją i obsłużą rozmowy, kanały i pliki, ale postawione obok Teams wypadają słabo i nie proponujemy ich jako prostej zamiany. Z całego pakietu wynosimy osobno jedną funkcję, spotkania, bo akurat ta nie traci na tym nic.
Co to realnie zmienia przy awarii u dostawcy
Nie obiecujemy, że własne usługi nie padną. Padają, i to z powodów, które znasz: zasilanie, łącze, macierz, nieudana aktualizacja. Zmienia się co innego.
Po pierwsze, zasięg awarii. Jeżeli poczta, pliki, logowanie i komunikacja stoją u jednego dostawcy, jeden incydent zatrzymuje wszystko naraz. Rozdzielone usługi padają osobno.
Po drugie, sprawczość. Przy własnej infrastrukturze decydujesz o terminie aktualizacji, o architekturze i o tym, co podnosisz najpierw. Przy usłudze zewnętrznej odświeżasz stronę statusu, a jedyne, co zostaje Twojemu zespołowi, to procedury awaryjne przygotowane wcześniej. Jeżeli ich nie ma, nie ma też czego uruchomić.
Po trzecie, odpowiedzialność, i to jest uczciwa część rachunku. Razem z kontrolą bierzesz na siebie telefon o drugiej w nocy. Warto też znać zależności, które zostają w każdym wariancie: DNS, łącza, dostawca kolokacji, zewnętrzny dostawca tożsamości. Własny serwer nie jest wyspą.
Open source nie jest darmowy, tylko inaczej płatny
Zero w rubryce licencji nie oznacza zera w budżecie. Trzeba dać temu infrastrukturę, konfigurację, monitoring, kopie zapasowe, aktualizacje i czyjeś kompetencje. Przy migracji dochodzi przeniesienie danych, integracje i przyzwyczajenia pracowników, które kosztują najwięcej, a nie są w żadnej ofercie.
Po drugiej stronie jest kontrola, której sam abonament nie daje. Możesz zmienić firmę, która Cię wspiera, nie zmieniając oprogramowania, bo wsparcie i licencja są tu dwiema osobnymi sprawami. Aktualizujesz w swoim oknie serwisowym, a nie wtedy, kiedy dostawca uzna, że pora, więc to Ty decydujesz, czy interfejs Twoich ludzi zmieni się w przyszły wtorek. Nie płacisz od użytkownika, więc przejęcie zakładu z czterdziestoma osobami nie rusza budżetu licencyjnego, choć może wymusić dołożenie zasobów.
Przed wdrożeniem sprawdzamy nie tylko funkcje, ale też kondycję projektu: częstotliwość wydań, sposób obsługi podatności, licencję i to, czy ktokolwiek sprzedaje do tego wsparcie komercyjne. Brak opłat licencyjnych jest argumentem ale nie powinien być tym najważniejszym.
Jak to robimy
Zaczynamy od jednej usługi, nie od migracji wszystkiego. Najpierw bierzemy coś, czego awaria nie zatrzyma produkcji: menedżer haseł, system zgłoszeń, miejsce na dokumentację. Stawiamy środowisko testowe, sprawdzamy integrację z istniejącym katalogiem użytkowników i patrzymy, jak ludzie z tego korzystają przez kilka tygodni.
Równolegle traktujemy nową usługę od pierwszego dnia jak produkcyjną. Monitoring, kopia zapasowa z testem odtworzenia, plan aktualizacji i wyznaczona osoba odpowiedzialna. Usługa open source bez utrzymania starzeje się dokładnie tak samo jak każda inna, a za pilnowanie aktualizacji odpowiadasz Ty.
Większość firm, z którymi pracujemy, kończy na środowisku mieszanym i to jest wygodne rozwiązanie. Microsoft 365 zostaje do poczty, a dokumentacja techniczna, hasła, zgłoszenia i backup stoją u nich. Nie trzeba rezygnować z Nextclouda, żeby zostać przy Outlooku, i odwrotnie.
Jeżeli nie masz ludzi, którzy to postawią i utrzymają, to zwykle główny powód, dla którego firmy odpuszczają jeszcze przed testem. Wdrażamy i utrzymujemy takie rozwiązania w ramach outsourcingu IT, razem z migracją danych i integracją z resztą środowiska.
Nasza lista nie jest rankingiem. To dziesięć propozycji, które znamy z wdrożeń, spośród setek dostępnych projektów. Jeżeli macie u siebie sprawdzone narzędzie, którego tu zabrakło, chętnie je poznamy.
Nie chodzi o wymianę oprogramowania dla samej zmiany. Chodzi o to, żeby wiedzieć, co się zatrzyma przy kolejnej awarii u dostawcy, i żeby ta lista była krótsza niż dzisiaj. Jeżeli chcesz sprawdzić, które usługi w Twojej firmie wiszą na jednym dostawcy, umów bezpłatną konsultację z naszym inżynierem.