Broadcom kupił VMware w listopadzie 2023 roku. Kilka tygodni później zaczęły przychodzić wypowiedzenia umów partnerskich. Potem faktury z podwyżkami o 800, 1000, 1500%. AT&T publicznie ogłosiło, że dostało ofertę z wzrostem kosztów o 1050% w stosunku do poprzedniego kontraktu.
To wynik decyzji, które ktoś musiał podjąć na żywo. Zostać i płacić wielokrotnie więcej. Albo zacząć szukać.
I właśnie wtedy wiele firm słyszy po raz pierwszy o XCP-ng.
Spis treści
Co to właściwie jest XCP-ng?
XCP-ng (Xen Cloud Platform Next Generation) to hypervisor klasy enterprise. Instaluje się go bezpośrednio na sprzęcie, bez żadnego systemu operacyjnego między platformą a serwerem fizycznym. Wszystkie zasoby trafiają do maszyn wirtualnych, nie do warstwy pośredniczącej.
Technicznie: XCP-ng wyrosł z XenServera, który przez lata był produktem Citrix. Gdy Citrix okroił darmoą wersję XenServera, społeczność IT stworzyła własnego forka i tak w 2018 roku powstał XCP-ng. Stoi za nim firma Vates, a dziś to aktywny, samodzielny projekt z opcjonalnym wsparciem komercyjnym.
Żeby nie było nieporozumień: XCP-ng to nie hobbystyczny projekt trzech zapaleńców z GitHub. To ta sama technologia Xen, na której Amazon budował pierwotną infrastrukturę AWS. IBM Cloud, Oracle Cloud, podobnie. Xen to nie jest nowy wynalazek. Ma ponad dwadzieścia lat i używają go tam, gdzie bezpieczeństwo to nie opcja, tylko wymóg.
Zero złotych. Serio.
Sam hypervisor nic nie kosztuje. Bez ograniczeń funkcjonalnych, bez edycji, bez SKU, które trzeba dokupić żeby odblokować live migration.
W VMware przed Broadcomem płaciłeś za vSphere, osobno za vCenter, osobno za licencje na CPU, i to jakoś działało, bo było przewidywalne. Broadcom skasował ten model i przeszedł na subskrypcję bundlowaną: kupujesz wszystko, płacisz za wszystko, niezależnie od tego, czego faktycznie używasz.
W XCP-ng live migration, high availability, delta backup i zarządzanie pulami serwerów są dostępne od razu, bez dopłat i bez konieczności wybierania droższego wariantu licencji. To funkcje, które w VMware były zarezerwowane dla wyższych edycji i wymagały osobnych opłat.
Xen Orchestra, webowy panel zarządzania, jest dostępna w wersji community do samodzielnej instalacji, bezpłatnie. Jeśli chcesz gotowy appliance z SLA i wsparciem od Vates, płacisz za XOA. Jeśli chcesz wsparcie komercyjne, kupujesz je od Vates. Wersja community spokojnie wystarczy komoś, kto zna tę technologię od podszewki i samodzielnie ogarnia aktualizacje, certyfikaty i ewentualne niespodzianki.
Co to oznacza dla budżetu IT po migracji z VMware? Zależy od poprzedniego modelu licencyjnego i skali środowiska. Z naszego doświadczenia: oszczędności wystarczają żeby spokojnie pokryć koszt samej migracji, a część zostaje. Gdzie ta część trafia, każda firma decyduje sama.
Xen Orchestra, czyli panel który nie wymaga tłumaczenia
Pierwsze wrażenie robi robotę.
Administrator przyzwyczajony do vSphere siada przy Xen Orchestra i rozumie co widzi. Pule serwerów, zarządzanie hostem, sieć, storage, snapshoty, backup. Logika jest znajoma. Nie trzeba czytać trzech poradników przed pierwszym krokiem.
To ważne, bo jednym z powodów dla których firmy kończą na Proxmoxie zamiast na XCP-ng bywa pierwsze wrażenie: Proxmox wygląda jak vSphere. Ale to złudne podobieństwo. Pod spodem to zupełnie inna filozofia, która ujawnia się dopiero przy produkcyjnym wdrożeniu. O tym piszemy szerzej w osobnym artykule: XCP-ng vs Proxmox.
XO konkretnie, co robi:
- zarządza pulami serwerów, wiele hostów fizycznych jako jedna wspólna pula zasobów
- przenosi maszyny wirtualne między hostami na żywo, bez przestojów
- pokazuje wydajność w czasie rzeczywistym: CPU, RAM, sieć, dyski
- obsługuje snapshoty i kopie zapasowe z harmonogramem i retencją
- daje dostęp do konsoli maszyn wirtualnych bezpośrednio z przeglądarki
- replikuje maszyny na zdalny serwer na potrzeby disaster recovery
Xen Orchestra Community Edition można postawić samodzielnie na własnym serwerze. Kod jest publiczny. Nie jesteś uzależniony od vendora, jeśli nie chcesz być.
Backup wbudowany w platformę. I to nie taki na odczepnego.
Tu XCP-ng zaskakuje najbardziej. Większość platform wirtualizacyjnych traktuje backup jako cudzy problem. Kupujesz hypervisor, osobno kupujesz narzędzie backupowe, łączysz je ze sobą, płacisz za licencje do obu. Dwa systemy, dwie konfiguracje, dwa punkty awarii. W XCP-ng backup maszyn wirtualnych to część platformy. Przez Xen Orchestra.
Full Backup: eksport całej maszyny wirtualnej do repozytorium. NFS, SMB, S3-compatible. Prosto i niezawodnie.
Delta Backup: po pierwszej pełnej kopii kolejne przesyłają tylko to, co się zmieniło. W praktyce backup dużego środowiska nie blokuje sieci przez całą noc.
Near-CDP: replikacja przyrostowa na zdalny serwer XCP-ng co kilkanaście minut. RPO rzędu minut, bez kupowania dedykowanego rozwiązania CDP. Funkcja, za którą w świecie VMware płaciło się osobno i dużo.
VM Replication: gotowa kopia maszyny wirtualnej na zdalnym hoście, czekająca na uruchomienie. Jeśli padnie środowisko podstawowe, włączasz replikę i pracujesz dalej. Bez przywracania z taśmy, bez czekania na odbudowanie środowiska.
Smart Restore: przywracanie pojedynczych plików z kopii maszyny wirtualnej, bez odtwarzania całego systemu.
I kwestia NIS2, bo coraz częściej pada to pytanie podczas rozmów: XCP-ng umożliwia wysyłanie kopii zapasowych na S3-compatible storage i przechowywanie ich w trybie immutable, czyli nikt, łącznie z administratorem, nie może ich nadpisać ani usunąć. To konkretny wymóg zgodności i konkretna odpowiedź na niego.
Dla firm, które dotychczas utrzymywały osobne narzędzie backupowe wyłącznie do obsługi środowiska wirtualizacyjnego: jeden system mniej, jedna licencja mniej, jedna warstwa mniej.
Veeam zostaje. XCP-ng przychodzi.
Rozumiemy, że nie każda firma chce przy okazji migracji wymieniać też narzędzie backupowe.
Jeśli od lat korzystasz z Veeam Backup & Replication, masz przetestowane odtworzenia, wypracowane polityki retencji i procesy, które po prostu działają, to zmiana tego systemu to osobny projekt. Nie zawsze uzasadniony.
Veeam to widzi i odpowiada. We wrześniu 2025 roku wypuścił publiczną betę pluginu XCP-ng dla Veeam Backup & Replication 12.3.2. Prototyp powastawał od późnego 2024 roku, po tym jak CEO Vates Olivier Lambert zapytał na forum Veeam wprost, czy integracja wchodzi w plany. Veeam najpierw powiedział że nie. Potem wrócił z informacją, że prototyp już leży na biurku. A w październik 2025 trwały publiczne testy bety.
Oficjalne GA nie zostało ogłoszone w momencie pisania tego artykułu. Aktualny status najlepiej śledzić na forum Veeam.
Co to oznacza dla decyzji o migracji: możesz przenieść wirtualizację na XCP-ng i zostawić Veeam dokładnie tam, gdzie jest. Migrujesz jedną warstwę, nie całą infrastrukturę naraz.
High Availability i migracje: bez okna serwisowego, bez alarmu o 3 w nocy
Środowisko produkcyjne nie ma czasu na przestoje. Ani planowane, ani nieplanowane.
High Availability: kiedy jeden z hostów fizycznych w puli przestaje odpowiadać, maszyny wirtualne z tego hosta uruchamiają się automatycznie na pozostałych. Bez ręcznej interwencji. Bez budzenia kogokolwiek w środku nocy, żeby kliknął restart.
Live Migration: przenoszenie działającej maszyny wirtualnej między hostami bez przestoju. Przydatne przy konserwacji serwerów, aktualizacjach firmwareʼu, wyrównywaniu obciążenia.
Live Storage Migration: to samo, ale dla dysków. Przenoszenie dysków VM między repozytoriami bez wyłączania maszyny. Przesiadka z NFS na iSCSI? Na lokalne SSD? Bez przestoju.
W praktyce wygląda to tak: kiedy wymieniamy serwer fizyczny u klienta, cała operacja odbywa się bez okna serwisowego. Przenosimy maszyny na pozostałe hosty, wymieniamy sprzęt, przenosimy z powrotem lub na nowy serwer. Użytkownicy nie zauważają, że cokolwiek się dzieje.
To normalny dzień w środowisku opartym na XCP-ng.
Bezpieczeństwo: dlaczego Amazon wybrał Xena, a nie KVM
Hypervisor Xen ma konkretna architekturę izolacji. Każda maszyna wirtualna działa w osobnej domenie. dom0, domena zarządzająca, jest wyraźnie odseparowana od domU, domen użytkownika. Nawet jeśli atakujący przejmie kontrolę nad jedną maszyną wirtualną, nie ma z niej drogi do hypervisora ani do innych VM.
To dlatego Amazon, IBM Cloud i Oracle Cloud przez lata budowały swoją infrastrukturę na Xenie. Nie dlatego że był tani. Dlatego że wielodostępna chmura publiczna nie może sobie pozwolić na izolację, która „zazwyczaj działa”.
XCP-ng dziedziczy tę architekturę. Kod jest publiczny i weryfikowany przez szeroką społeczność. Poprawki bezpieczeństwa dostarcza Xen Project i Vates, bez podziału na wersję płatną i darmoą. Wszyscy dostają aktualizacje jednocześnie.
W kontekście NIS2 i wymogów segmentacji środowisk, XCP-ng pozwala budować środowiska wirtualne z separacją sieciową, osobnymi sieciami VLAN dla różnych klas maszyn i pełną kontrolą ruchu na poziomie hypervisora.
Dla kogo to ma sens, a dla kogo nie
Powiemy uczciwie, bo nie chodzi nam o sprzedanie czegoś tam, gdzie nie pasuje.
XCP-ng ma sens, jeśli:
- szukasz zamiennika VMware po podwyżkach Broadcom i nie chcesz płacić wielokrotnie więcej za to samo,
- zależy ci na pełnej kontroli nad infrastrukturą i niezależności od jednego dostawcy,
- potrzebujesz backupu maszyn wirtualnych i chcesz to mieć w jednym narzędziu bez dodatkowych licencji,
- Twój zespół zarządza środowiskami wirtualizacyjnymi i nie ma czasu uczyć się Linuxa od zera,
- masz zewnętrznego partnera, który ogarnie wdrożenie i bieżące utrzymanie.
XCP-ng może okazać się złym wyborem, jeśli:
- Twoje środowisko jest ściśle splęcione z VMware NSX lub vSAN i migracja wymagałaby przebudowania całej architektury sieciowej,
- korzystasz z integracji ISV bez certyfikacji na XCP-ng,
- chcesz zrobić to sam, bez zewnętrznego wsparcia, a Twój zespół nie ma doświadczenia z platformą.
Najczęstsza sytuacja którą widzimy w Polsce? Firma ma środowisko VMware Essentials Plus lub Standard. Dostała od Broadcom informację o wzroście kosztów. Szuka wyjścia. XCP-ng jako naturalny kandydat, a sama migracja w większości przypadków okazuje się prostsza niż się wydaje. Jak wygląda krok po kroku, opisaliśmy w osobnym przewodniku.
Jak wygląda wdrożenie z Devology
Specjalizujemy się we wdrożeniach XCP-ng dla średnich i dużych firm. Mamy za sobą migracje z VMware, z Hyper-V, budowę środowisk od zera. Wiemy co może powodować problemy przy migracji i co z tym zrobić.
Jak to wygląda:
Audyt: sprawdzamy co masz, co działa, jakie są zależności, jakie wymagania dla HA i backupu. Bez audytu nie wyceniamy, bo bez audytu nie wiemy czego naprawdę potrzebujesz.
Projekt architektury: projektujemy docelowe środowisko i dostarczamy dokumentację, zanim cokolwiek zainstalujemy.
Migracja: przenosimy maszyny wirtualne na XCP-ng. W większości przypadków bez przestojów produkcyjnych. Mamy sprawdzone procedury dla środowisk Windows i Linux.
Konfiguracja backupu: stawiamy XO Backup lub podłączamy Veeam, testujemy odtworzenie i dokumentujemy procedury. Backup bez testu odtworzenia to nie backup.
Szkolenie i przekazanie: Twój zespół wie jak zarządzać środowiskiem. Nie znikamy po wdrożeniu.
Utrzymanie: jeśli chcesz, zostajemy jako zewnętrzny support w ramach outsourcingu IT.
Jesteśmy z Małopolski, działamy w całej Polsce. Jeśli zastanawiasz się czy XCP-ng odpowiada Twoim potrzebom, porozmawiajmy. Pierwsza rozmowa nic nie kosztuje, a często pozwala zaoszczędzić dużo na nietrafionych decyzjach.
